Energie Strategie Midden Holland

Concept RES Midden-Holland aangenomen in gemeenteraden

30 september 2020

De gemeenteraden van de regiogemeenten hebben de concept Regionale Energie Strategie Midden-Holland goedgekeurd. Het is een nieuwe stap in de energietransitie.

Naar meer duurzame elektriciteit

In het Klimaatakkoord staat dat we over 10 jaar (in 2030) 35 TWh aan duurzame elektriciteit moeten opwekken, bijvoorbeeld met wind- of zonne-energie. De regio Midden-Holland -dat is dus inclusief Gouda- moet hiervan 1,24% voor haar rekening nemen. Dat is omgerekend 0,435 TWh per jaar.

Om een idee te geven, daarvoor zijn ongeveer 65 middelgrote windturbines nodig of 1100 voetbalvelden met zonnepanelen. De gemeenten hebben zich dus nu gebonden om deze opgave concreet te maken.

Naar aardgasvrij

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle woningen in Nederland aardgasvrij moeten zijn. Dat moet in 2050 zijn gerealiseerd. Dat betekent anders koken en anders woningen verwarmen. Bijvoorbeeld woningisolatie valt hieronder ook.

De RES heeft uitgezocht hoeveel warmte er nodig is per gemeente en waar die warmte vandaan kan of moet komen. Dit gaan partijen verder uitwerken in de Transitievisie Warmte.

Ook Gouda zal een planning moeten opstellen welke wijken aardgasvrij worden, welke criteria daarbij gelden, hoe dat moet gebeuren , wat de kosten zijn, hoe bewoners en bedrijven daarin participeren, enz., enz. De gemeente wil dat bewoners hierin een rol gaan spelen.

Politiek vraagt extra aandacht voor communicatie, participatie en lokaal eigenaarschap

Positief is dat in Gouda en voor zover bekend in alle regiogemeenten aanvullende moties zijn aangenomen. Die gingen over

  1.   meer gerichte communicatie met en informeren van bewoners en
  2.   het versterken van het lokaal eigenaarschap van nieuwe energie duurzame energiebronnen (het “50% eigendom streven”).

Raadsdiscussie nalezen en terugkijken?

Voor wie wil, dat kan via https://ris2.ibabs.eu/Agenda/Details/Gouda/a8eddbbe-a4a4-43e6-8a31-f293a2786dfb

En de provincie Zuid-Holland?

Die blijft wat terughoudend. Wat betreft het participatieproces en en het 50% lokaal eigendom geeft de provincie enkele bekende punten aan. Wat betreft de inhoudelijke thema’s zegt de provincie op een vriendelijke manier dat er nog heel wat moet gebeuren. De provincie zegt niets over windenergie.

Wat gaat er nu gebeuren

Belangrijk zijn vier punten.

  1. In de eerste plaats het concreet aanwijzen van (zoek)locaties voor nieuwe energiebronnen. De ruimte is beperkt, dus heldere keuzes zijn nodig. Bedenk ook dat er de nodige knelpunten zijn in de netwerk capaciteit. De ruimtelijke invulling zal oktober 2021 gereed moeten zijn. Onze voorkeur heeft zoals bekend het scenario CONCENTRATIE. Hierbij komen nieuwe duurzame energiebronnen bij bestaande infrastructuur als grote wegen.
  2. In de tweede plaats zal de Transitievisie Warmte concreet worden gemaakt. Bijvoorbeeld welke wijken in aanmerking kunnen komen voor het aardgasvrij maken. En hoe dat dan moet gebeuren en wat dat gaat kosten. De gemeente wil bij deze plannen burgers gaan betrekken.
  3. In de derde plaats hoe de regio het 50% lokaal eigendom streven gaat realiseren. Er liggen nog fundamentele keuzes op tafel over verantwoordelijkheden, financiering en regelgeving. De regiogemeenten hebben besloten dat dit punt uitgewerkt moet worden ( “voor 1 juli 2021 een lokaal beleidskader op te stellen waarin het streven naar 50% lokaal eigendom en opbrengstparticipatie als voorwaarde voor planologische medewerking wordt vastgelegd”).
  4. Tenslotte start een uitgebreid communicatie en participatieproces met burgers, bedrijven en organisaties. Boodschap is: hoe gaan we de energietransitie in de regio vorm geven. De uitkomsten hiervan komen eveneens in de definitieve RES te staan die oktober 2021 gereed moet zijn.

Afsluitend

Een belangrijke stap, maar de fase die nu volgt zal meer concreet (moeten) gaan worden.

Wat komt waar, en wanneer, en wie gaat daarover beslissen, en wanneer, en hoe gaat dat dan ……………………….

Versterken netwerk wijken en buurten

Inmiddels zijn in zes buurten bewonersgroepen opgezet die verder willen met het verduurzamen van hun in straat, buurt en wijk. Zij gaan nauw samenwerken met de Energie Coöperatie Gouda. Zie onze website voor alvast de eerste opzet. Wordt dus vervolgd. Het is belangrijk genoeg.


Eerste politieke reacties op de concept RES

12 augustus 2020

Energietransitie is grote opgave voor de regio

In juni is de concept RES Midden-Holland besproken in de verschillende gemeenteraden in de regio. Zoals bekend moet de regio Midden-Holland in deze RES duidelijk maken hoe zij de energietransitie gaat invullen. De gemeenten in deze regio zijn Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas. Deze gemeenten én de waterschappen en netbeheerders moeten bepalen wáár in de regio nieuwe duurzame energiebronnen komen. Uiteindelijk is het doel om voor heel Nederland in 2030 35 Twh duurzame stroom op te wekken, dat is 30% van het Nederlandse elektriciteitsverbruik. Voor Midden-Holland is deze opgaven 434 GWh.

Eerste reacties van bestuur en politiek nog vrij algemeen

Bij alle energieplannen blijken voor bestuur en politiek vooral vier factoren van belang : 1) het draagvlak in de samenleving, 2) de beschikbare ruimte in de regio, 3) de kosten van de energietransitie en de verdeling daarvan en 4) de systeemefficiëntie van de (nieuwe) energienetwerken.

In Midden-Holland lijken de gemeenteraden in meerderheid een voorkeur te hebben voor meer zonenergie boven extra windenergie. Ook is er veel aandacht voor warmtenetten. Dat is overigens ook het geval in de meeste 30 RES-regio’s in Nederland, zo bleek uit een recent overzicht in NRC (15 juni 2020). Dat betekent overigens wel extra hoge kosten, omdat windenergie het meest efficiënt is qua kosten/opwekvermogen. Vooral de netbeheerders wijzen sowieso al op extra kosten voor de aanleg van de benodigde infrastructuur.

En waar komen de nieuwe warmtenetten, zonneparken en windmolens? Daarover is nog weinig concreets afgesproken. Enkele gemeenteraden bleken in meerderheid tegen windmolens in hun gemeente: er is geen ruimte of men vindt het niet mooi. Wel is een zekere voorkeur voor windmolens langs bestaande infrastructuur zoals snelwegen. Dat sluit aan op de denkrichtingen ‘Concentratie’ en Basis Plus’. Die hebben ook onze voorkeur.

Innovaties moeten blijven aandacht krijgen, aldus enkele politiek partijen, zoals andere nieuwe energiebronnen als waterstofenergie en ook waren er suggesties voor meer windmolenparken op zee.

De gemeenteraad van Gouda

Voor de gemeenteraad van Gouda waren vier punten van belang, namelijk de infrastructuur, warmtebronnen, ruimtelijke inpassing en de participatie. Met name werden veel vragen gesteld over de haalbaarheid en betaalbaarheid van de plannen. De gemeenteraad van Gouda onderstreepte verder het belang van een goede communicatie met en naar burgers en bedrijven.

De lokale energievoorziening meer in lokale handen

Ook werden vragen gesteld over het 50% lokaal eigendomsstreven. In het Nationaal Klimaatakkoord staat dat het streven moet zijn dat 50% van de nieuwe duurzame energiebronnen in lokaal eigendom moet komen. Vooral de positie van burgercoöperaties is daarbij van belang. Belangrijk is dat er een lokaal beleidskader komt om dit “lokaal eigenaarschap” vorm te geven. Anders wordt het een feestje van commerciële partijen en hebben de burgers het nakijken. Er zijn al voorbeelden in het land waarbij de gemeente dit heeft gedaan.

Gezamenlijke regionale opgave, gezamenlijk regionale oplossing

Onze indruk is dat de meeste wethouders wel het belang en de urgentie inzien. Zoals één van hen zei, “de regionale opgave moet je regionaal oplossen”. Die 434 GWh opgave voor Midden-Holland zal toch ergens vandaan moeten komen en met alleen meer zonnepanelen op daken zal het waarschijnlijk niet lukken zo bleek. Onze inschatting is dat de verdeling van de nationale opgave (35 TWh) én van de verdeling van de regionale opgave (434 GWh) nog veel bestuurlijk en politiek overleg zal gaan vragen.

Hoe nu verder

In oktober dit jaar moet er een eindversie zijn van de concept RES. Volgend jaar juli 2021 moet er dan een definitieve RES voor Midden-Holland zijn. Er komt verder een subsidieregeling voor meer zonnepanelen op bedrijfsdaken. Ook de postcoderoos regeling zal veranderd worden.


Eerste concept RES Midden-Holland

29 mei 2020

De gemeenten in de regio Midden-Holland, waaronder Gouda, de provincie en de waterschappen hebben de voorlopige versie van de concept Regionale Energie Strategie behandeld. De versie is nog voorlopig omdat deze alleen nog door de bestuurders is vastgesteld maar nog niet politiek is besproken. Dat gebeurt de komende maanden. Ook in Gouda zal deze concept RES door de gemeenteraad behandeld gaan worden.

Kort samengevat van wat een RES beoogt:

  • In het Nationaal Klimaatakkoord staat de doelstelling om 35 TWh duurzame elektriciteit op te wekken.
  • Deze landelijke opgave is verdeeld over 30 regio’s: elke regio moet een Regionale Energie Strategie opstellen waarin staat hoe zij tot meer duurzame energie willen komen, en waar, en hoe.
  • Voor de regio Midden-Holland, waaronder Gouda valt, betekent dat naar rato 0,435 Terawattuur (TWh) aan duurzame elektriciteit in 2030 moet zijn opgewekt door middel van zonne- en windenergie op land, ofwel 435 GWh. Dit aandeel is gelijk aan de elektriciteitsvraag van de regio.
  • Om een idee te krijgen hoeveel 435 GWh is: dit staat gelijk aan de elektriciteitsopwek door 544 hectare aan zonnepanelen op dak óf zonnevelden of wat ongeveer 67 grote windturbines van 3 megawatt kunnen opwekken. (NB Deze aantallen staan dus niet in de RES als doelstelling, maar als indicatie !).

In het voorlopige concept van de RES staat ook nog niet op welke plekken de (nieuwe) opwekvoorzieningen moeten komen. Het is een “eerste, globale schets van verschillende denkrichtingen en dient als start voor verschillende processen”. Naast opwekvoorzieningen zoals zonne-energie en windenergie gaat de concept-RES ook in op alternatieven voor warmte, in plaats van aardgas.

Onze eerste bevindingen:

  • Er zijn alleen denkrichtingen opgenomen, nog geen concrete duurzaamheidsacties.
  • De RES was bedoeld om te komen tot nieuwe ideeën over duurzame energie. Maar naar verluidt de provincie heeft nieuwe ideeën afgewezen omdat deze niet in de provinciale verordeningen staan …. ?!?
  • Erg veel aandacht voor warmte, weinig aandacht voor zon en wind.
  • Positief is dat er aandacht is voor het standpunt van de netbeheerders: houdt met nieuwe elektriciteitsplannen rekening met de bestaande netwerkstructuur.
  • Wat opvalt is dat ondanks alle mooie worden in het Klimaatakkoord en van de RES stuurgroep Midden-Holland over burgerparticipatie en burgers informeren over de energietransitie hiervan nog weinig terecht is gekomen.
  • Alleen de scenario’s BASIS-PLUS en CONCENTRATIE zijn serieus genoeg om verder uit te werken.

Na bespreking in de gemeenteraden en in de provinciale staten wordt de concept-RES uiterlijk op 1 oktober 2020 definitief ingediend.

Inmiddels werken we verder, op stedelijk en regionaal nivo, aan meer concrete plannen om te komen tot meer (nieuwe) duurzame energie.

Persbericht voorlopige versie concept RES

Voorlopige Concept RES Midden-Holland


Stand van zaken RES Midden-Holland  (mei 2020)

Veel concept RES-sen al gemaakt

In Nederland maken dit jaar 30 regio’s een eigen energie strategie. Dat is vastgesteld in het Nationaal Klimaatakkoord. Het landelijk coördinatiepunt heeft alle regio’s geïnventariseerd (per maart) hoe de stand van zaken is bij het opstellen hiervan. Er blijken 20 openbare concept-RES’en te zijn gemaakt, waarvan het leeuwendeel in de komende zomermaanden door bestuur en politiek besproken gaan worden.

De oorspronkelijke inleverdatum van de concept-RES’en ten behoeve van de appreciatie van het Planbureau van de Leefomgeving was 1 juni, maar is vanwege de maatregelen tegen het coronavirus verruimd naar 1 oktober dit jaar.

Tussenrapporten

RES-SVZ-MAART Oplegger foto RES maart 2020 DEF RES-SVZ-MAART DEF_2020 05 01 PP Foto definitief

RES-SVZ-MAART Oplegger foto RES maart 2020 DEF

Doelstellingen haalbaar?

Er is een grote opgave. De doelstellingen zijn onder andere 35 TWh aan duurzame elektriciteit in 2030 en de gebouwde omgeving duurzaam verwarmd. Het tussenrapport laat zich nog niet expliciet uit of de doelstellingen worden gehaald.

Bewonersparticipatie

Uit het rapport: “Participatie is een breed begrip. Het wordt vaak gebruikt voor het betrekken van volksvertegenwoordigers, inwoners, ondernemers en (belangen)groepen. Bij de inventarisatie is gekeken naar participatie van bewoners. Er zijn verschillende vormen van participatie, zoals meedenken, meewerken en meedoen bij de realisatie. Uit de tussenstand blijkt dat er een gevarieerd beeld is over de momenten waarbij actief bewoners worden opgezocht en in de manieren waarop.”


Dit jaar 2020 vaststellen RES Midden Holland  (januari 2020)

Van nationaal naar regionaal

In het Nationaal Klimaatakkoord 2019 staat dat gemeenten, provincies en hoogheemraad- en waterschappen de nationale opgave moeten vertalen naar een regionale invulling, de zogenaamde Regionale Energie Strategieën. In deze RES’en moeten regio’s concrete plannen maken om de afspraken uit het Klimaatakkoord na te komen. Het is dus geen vrijblijvende beschrijving.

Momenteel worden voor 30 regio’s in Nederland zo’n Regionale Energiestrategie (RES) opgesteld. Dit doen provincies, gemeenten, waterschappen, bedrijven, netbeheerders, maatschappelijke organisaties en burgers samen.

Ook voor de regio Midden Holland, waarvan de gemeente Gouda deel uitmaakt, wordt momenteel een RES opgesteld. De energiecoöperaties in de regio werken aan de RES mee, in twee werkgroepen en de stuurgroep, waarbij ook de Energie Coöperatie Gouda is betrokken.

Bron afbeelding: Natuur en Milieufederaties

Taakstelling energietransitie per regio

De eind-RES, die waarschijnlijk in de loop van dit jaar gereed komt, beschrijft voor een specifieke regio welke energiedoelstellingen er gehaald kunnen en moeten worden, ook voor nieuwe energiebronnen, hoe zij dat gaat doen, op welke termijn, en waar in de regio. Het vormt daarmee een belangrijk instrument voor ruimtelijke inpassing met maatschappelijke betrokkenheid en voor een langjarige samenwerking tussen alle regionale partijen.

Naast concrete maatregelen gericht op energiebesparing gaat het ook om hoeveel nieuwe energie kan worden gerealiseerd, en waar. Belangrijk is bijvoorbeeld een inventarisatie van zoekgebieden voor nieuwe zonneparken en windmolens.

Het tijdpad is dat dit jaar, 2020 dus, alle RES-en voltooid moeten zijn.

De totale landelijke opgave voor hernieuwbare opwek op land bedraagt de jaarlijkse opwek van 35TWh, te behalen voor of op 1 juni 2030. Hoe deze taakstelling verdeeld gaat worden over de 30 RES-sen? Er zijn verschillende manieren om te bepalen welk aandeel van de totale opgave elke regio voor haar rekening moet nemen. Er kan gekeken worden naar de totale oppervlakte van de regio of naar het aantal inwoners. Het meest logisch is het echter om te kijken naar het elektriciteitsverbruik. Maar de ruimtecapaciteit van elke regio is ook zeer verschillend. De uiteindelijke totaalverdeling zal dus nog het nodige overleg vragen.

Gemeente Gouda

De gemeente Gouda neemt ook deel aan de RES Midden-Holland. Zij heeft 15 januari 2020 over deelname aan de RES bericht aan de gemeenteraad. Lees meer hierover, onder het Programmaplan RES Midden-Holland, op Gemeente Gouda

Website RES

Voor meer informatie, zie https://regionale-energiestrategie.nl/home/default.aspx


Ondertekening regionaal energie akkoord

Het Regionaal Energieakkoord is ondertekend tijdens het Regiocongres van Holland Rijnland op 27 september 2018. In Theater Castellum in Alphen aan den Rijn zetten 18 deelnemende partijen hun handtekening. Daarmee onderschrijven zij de ambitie om in 2050 een energieneutrale regio te zijn en bij te dragen aan de nationale en internationale klimaat- en energiedoelstellingen.  Lees meer op Provincie


Samenvatting regionale energiestrategie Midden-Holland

Deze publiekssamenvatting geeft een handzaam overzicht van de regionale uitdagingen om te voldoen aan het Klimaatakkoord. Kort gezegd de komend periode in de regio 4 petaJ besparen en 5 pJ opwekken …

Publiekssamenvatting Energiestrategie Midden-Holland

Voorbeeld: jaarlijks energieverbruik Goudse woningen is 1,5 PJ en dat is omgerekend 376 ha zonnepanelen of 21% van de gemeentegrond


Energieakkoord 2013

Een belangrijke stap was het Nationaal Energie Akkoord. Meer dan veertig organisaties sloten in september 2013 het Energieakkoord voor duurzame groei. Gezamenlijk gaan zij voor verduurzaming van onze samenleving en economie, besparing van het energieverbruik, energiebesparing, meer hernieuwbare energieopwekkingen vermindering CO2 uitstoot.

energieakkoord-duurzame-groei

http://www.energieakkoordser.nl/


Nationale Energievelogo-nev16rkenning 2016

Oktober 2016 heeft de regering de Nationale Energieverkenning (NEV) gepubliceerd, dat de stand van zaken weergeeft van de energiehuishouding in Nederland en de voortgang van de realisatie van de uitvoering van het Energieakkoord. Op hoofdlijnen is de concluderen dat er vooruitgang is en wordt geboekt, maar dat op onderdelen de resultaten achterblijven bij de doelen.

nationaleenergieverkenning2016 kamerbriefevaluatieenergieakkoordennationaleenergieverkenning2016


Regionale Energiestrategie Midden Holland 2016

Door een brede coalitie van overheden, bedrijven en burgers is 22 juni een Samenwerkingsconvenant Energiestrategie ondertekend.  Dit convenant is ook ondertekend door de gemeente Gouda. Doel is gezamenlijk te komen tot een energie-neutrale regio in 2050.

http://www.odmh.nl/inwoners/energie/energiestrategie-midden-holland/

https://www.zuid-holland.nl/onderwerpen/energie/@13830/pilot-energie-regio/

December 2016 was er overleg om welke lokale mogelijkheden er zijn. Momenteel wordt er namelijk een regioanalyse uitgevoerd. Vooral de opgave om in 2050 een  CO2-neutrale regio te worden is groot. Hoeveel energie gebruiken we waar? En waarvoor? Een waar kunnen we nieuwe energie gaan besparen en opwekken? Dit alles wordt komende tijd letterlijk in kaart gebracht (zie hieronder de huidige CO2 uitstoot van de verschillende gemeenten en verschillende bedrijfstakken). Als Energie Coöperatie Gouda zullen we waarschijnlijk één  Gouds project inbrengen.

Bron presentatie en kaart CO2 uitstoot: Omgevingsdienst Midden-Holland

Presentatie Matthijs Kok Energiestrategie Midden-Holland 9 december 2016

Kaart CO2 uitstoot in de regio (per 2013), naar gemeente en thema:

regionale-energiestrategie-middenholland-2